SATICININ AYIPLI MAL SATMASI HALİNDE TÜKETİCİ NE YAPABİLİR

Tüketici işlemi niteliğindeki satım sözleşmesine konu edilen malın ayıplı olması halinde, tüketicinin dört tane seçimlik hakkı bulunur. Bunlar; iade, yenisi ile değişim, bedelden indirim ve ücretsiz onarım isteme hakkıdır.

Tüketici aldığı malın ayıplı olması halinde, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da talep edebilir.

Taraflardan birinin tüketici, karşı tarafı ticari ve mesleki amaçla bu işi yapan satıcı olan, satım sözleşmeleri, tüketici işlemi sayılır.

Tüketicinin aldığı malın ayıplı olması durumunda, sözleşmeden dönme halinde, tüketici, malı kullanamıyorsa bu tarihten, malı kullanıyor ise malın iade tarihinden itibaren avans faizi talep edebilir. Yargıtay yerleşik uygulaması da bu yöndedir. 13.HD. 14.02.2019, 2016/12858E. 2019/1818K.

Ayıba ilişkin ispat yükü konusunda 6502.s. TKHK m.10/1  “Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.”

Satışa konu malda gizli ayıp olması halinde, teslimden 6 ay sonra ortaya çıkan ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa tüketicinin bu durumu, hemen satıcıya ihbar etmesi gerekir. İhbar yükümlülüğü yerine getirilmezse, tüketicinin malı gizli ayıplı bir şekilde kabul ettiği varsayılır.

Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi, seçimlik haklarından birinin tercih edilmesi durumunda, bu talebin satıcıya, üreticiye ya da ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise 60 iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak, satış sonrası hizmetleri düzenleyen 6502. TKHK m. 58 ve Yönetmelik eki listede yer alan malların ücretsiz onarımının Yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde getirilmesi zorunludur.

Ayıplı malın Yönetmelikte gösterilen azami tamir süresi içerisinde tamir edilmemesi durumunda, tüketici, diğer seçimlik haklarından birini kullanabilir.

Tüketici işlemi niteliğindeki satış sözleşmelerinde, tüketicinin aldığı menkul, gayrimenkul ve diğer malların ayıplı olması halinde satıcıdan bedel indirimi talep edilebilir. Ancak, maldaki ayıbın çok önemli olmadığı durumlarda, sadece bedelden indirim talep edilebilir.

Tüketici işlemi niteliğindeki satış sözleşmesine konu edilen malın ayıplı olması halinde, tüketici malın ücretsiz onarımını talep edebilir. Bu hak kural olarak satıcının yetkili servisi marifetiyle yerine getirilir. Onarım nedeniyle tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez.

Tüketici, onarım hakkını kullanmasına rağmen, onarımın yapılamaması veya onarım için öngörülen yasal sürenin aşılması durumunda, tüketici TKHK. m. 56 ve 57’de düzenlenen zorunlu garanti ve ihtiyari garanti hükümleri ve Garanti Yönetmeliğinde belirtilen şartların oluşması halinde TKHK m.11/1’de sayılan diğer seçimlik hakları kapsamında bedel iadesi veya yenisi ile değişim isteyebilir. Satıcı, üretici ve ithalatçı bu talebin yerine getirilmesinden müteselsilen sorumludur.

Ayıp nedeniyle tazminat isteme hususuna gelecek olursak ayıplı mal nedeniyle bir kişi yaralanır ya da vefat ederse, bir mal zarar görürse, meydana gelen zarar, satıcı veya üretici tarafından talep edilebilir. TBK ve TMK uyarınca, yasal şartların oluşması halinde maddi veya manevi tazminat talep edilebilir.

Tüketici olarak ayıplı bir mal satın almanız halinde, haklarınızı aramanız önem arz etmektedir. Kimi zaman satıcılar tarafından aleyhinize bir takım prosedürlerin uygulanması gibi durumlarla karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu gibi durumlarda Tüketici avukatının desteği ile hak kaybına uğramanız büyük ölçüde engellenecektir.