KAMBİYO SENETLERİNE DAİR TEMEL KAVRAMLAR NELERDİR, BİR KAMBİYO SENEDİ İCRA YOLU İLE TAHSİL EDİLEBİLİR Mİ?

Kambiyo senetleri ticari senetlerdir. Geçerlilikleri sıkı şekil şartlarına bağlıdır. Yazılı şekilde düzenlenirler ve asgari şekil şartlarını taşımaları gerekir.  Zorunlu unsurlardan birinin veya birkaçının eksik olması, senedin bono, poliçe veya çek olarak doğmamasına neden olur. Ancak herhangi bir aykırılığın mevcut olması senedin tamamen geçersiz olmasına neden olmayabilir. Koşulları varsa burada senet adi senet veya usul hukuku bakımından ispat aracı sayılabilir.

Kambiyo senetleri tedavül senedi olmak için dizayn edilmiştir. Amaç, piyasada bireylerin alacak haklarını güven içinde devredebilmek için gereken mekanizmaları sağlamaktır.

Kambiyo senetlerinin en önemli özelliği soyut olmasıdır. Yani, alacaklı arka planda geçerli bir ilişki olduğunu kanıtlamak zorunda değildir. Eğer temel ilişkide bir aksaklık varsa, borçlu menfi tespit davası yoluna başvurabilir, ispat yükü ile ilgili olarak İİK. M.72’de farklı noktalar söz konusu olabilir.

Kambiyo senetlerinde kanundan doğan müteselsil borçluluk örneği vardır. Türk Ticaret Kanunu madde 724 uyarınca, “Bir poliçeyi düzenleyen, kabul eden, ciro eden veya o poliçeye aval veren kişiler hamile karşı müteselsil borçlu sıfatıyla sorumludurlar. Hamil, bunların borçlanmadaki sıraları ile bağlı olmaksızın her birine veya bunlardan bazılarına ya da hepsine birden başvurabilir. Poliçeden dolayı borç altına girmiş olup da poliçeyi ödemiş bulunan herkes aynı hakkı kullanabilir. Hamil borçlulardan yalnız birine başvurmakla, diğer borçlularla ilk önce başvurduğu borçludan sonra gelenlere karşı haklarını kaybetmez.” .

İCRA VE İFLAS HUKUKUNDA ÖZEL TAKİP USULÜNÜN OLMASI

Kambiyo senetlerinin takip hukukunda özel bir yeri vardır. Kambiyo senedi niteliğindeki senetlerden dolayı genel haciz yolu yerine kambiyo senetlerine özgü takip yoluna başvurularak alacak hakkına daha kısa süre içinde ulaşılabilir.

KAMBİYO SENETLERİNDE EHLİYET, TEMSİL VE İMZA

EHLİYET açısından, gerçek kişilerde ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak gerekir. Tüzel kişilerde ise, özel hükümlerine göre kuruldukları anda hak ehliyetine; organlarını oluşturmakla fiil ehliyetine sahip olunur.

TEMSİL, başkası ad ve hesabına hukuki işlemin yapılmasıdır.

Genel temsil ve vekalet hukuku açısından bakılacak olursa, temsilci veya genel vekilin kambiyo taahhüdünde bulunabilmesi, özel olarak yetkilendirilmesine bağlıdır. Ticari temsil ilişkilerinde ise durum biraz daha farklıdır. Tacir yardımcılarından sadece ticari temsilci özel olarak yetkilendirilmeden işletmenin amacına girmek koşuluyla kambiyo taahhüdünde bulunabilir. Bunun dışındakiler (ticari vekil, pazarlamacı, acente, simsar, komisyoncu) için mutlaka özel yetki gerekir.

İMZA, kambiyo senetlerinde önemli bir noktadır. El ile atılan imza yerine, mekanik herhangi bir araç veya elle yapılan veya onaylanmış bir işaret veya resmi şahadetname kullanılamaz.

Görme engellilerin, talepleri halinde imzalarında şahit aranır. Aksi takdirde görme engellilerin imzalarını el yazısı ile atmaları yeterlidir.

Türk Ticaret Kanunu madde 1526’ya göre, poliçe, bono, çek, makbuz senedi, varant ve kambiyo senetlerine benzeyen senetler güvenli elektronik imza ile düzenlenemez.